Dijital Pazarlama Sözlüğü

A/B testi, bir sayfanın, reklamın veya e-postanın iki (veya daha fazla) varyantını trafiği rastgele bölerek aynı anda yayınlayıp hangisinin hedef metriği daha iyi performansla karşıladığını istatistiksel olarak ölçme yöntemidir.

Anchor text, bir linkin üzerinde yazan tıklanabilir metindir. Arama motorları bu metni, linkin işaret ettiği sayfanın ne hakkında olduğuna dair güçlü bir sinyal olarak kullanır; iç linklemede ve backlink profilinde önemli bir SEO bileşenidir.

AOV, bir siparişte harcanan ortalama tutardır. E-ticarette geliri, trafiği artırmadan büyütmenin en doğrudan kaldıraçlarından biridir.

Attribution, bir dönüşüme katkıda bulunan farklı pazarlama temas noktalarına değeri nasıl dağıttığınızı belirleyen modeldir. Hangi kanalın gerçekten satış getirdiğini anlamayı sağlar.

Backlink, başka bir web sitesinden sizin sitenize verilen bağlantıdır. Arama motorları backlink'leri bir güven ve otorite oyu olarak değerlendirir; SEO sıralamasının temel sinyallerinden biridir.

Bounce rate, siteye gelip tek sayfa görüntüledikten sonra herhangi bir etkileşim yapmadan ayrılan oturumların yüzdesidir. GA4'te yerini büyük ölçüde 'etkileşim oranı' (engagement rate) aldı.

CAC, yeni bir müşteri kazanmak için harcanan toplam pazarlama ve satış maliyetidir. Büyümenin sürdürülebilirliğini ölçen en kritik birim ekonomisi metriklerinden biridir.

Canonical URL, aynı veya çok benzer içeriğe birden fazla adresten erişilebildiğinde arama motoruna 'asıl sürüm budur' bilgisini veren etikettir (rel="canonical"). Parametreli URL'ler, filtre sayfaları ve www/HTTP varyantları gibi kopya içerik durumlarında sıralama sinyallerini tek adreste toplar.

Churn rate, belirli bir dönemde kaybedilen müşterilerin (aboneliğini iptal eden, tekrar satın almayan) dönem başındaki müşteri tabanına oranıdır. Abonelik ekonomisinin ve CRM'in en kritik sağlık metriğidir; LTV'nin doğrudan belirleyicisidir.

Consent Mode, kullanıcının çerez rızası tercihini Google etiketlerine (GA4, Google Ads) ileten ve etiketlerin davranışını bu tercihe göre ayarlayan çerçevedir. Rıza yoksa etiketler çerezsiz sinyal (cookieless ping) gönderir; Google bu sinyallerden dönüşüm modellemesi yaparak ölçüm boşluğunu istatistiksel olarak doldurur.

Conversion API, dönüşüm event'lerinin tarayıcı pikseli yerine (veya onunla birlikte) doğrudan sizin sunucunuzdan reklam platformuna gönderilmesidir. Meta CAPI en bilinen örneğidir; benzer sunucu taraflı event API'leri TikTok, Google (Enhanced Conversions), Pinterest ve Snapchat'te de vardır.

Core Web Vitals, Google'ın sayfa deneyimini ölçtüğü üç temel hız ve kararlılık metriğidir: LCP (yükleme süresi), INP (etkileşim tepkisi) ve CLS (görsel kararlılık). SEO sıralama sinyalleri arasındadır.

CPA, tanımlı bir dönüşümü (satış, kayıt, form doldurma) elde etmenin ortalama maliyetidir. Performans kampanyalarında teklif ve optimizasyon hedefi olarak yaygın kullanılır.

CPC, bir reklama yapılan her tıklama için ödenen ortalama maliyettir. Arama ve display reklamcılığında bütçe verimliliğini ölçmenin temel birimidir.

CPL, bir potansiyel müşteri (lead) kazanmanın reklam maliyetini gösteren metriktir. Satışın hemen gerçekleşmediği, önce form doldurma, demo talebi veya kayıt gibi bir ara adımın alındığı B2B ve hizmet sektörlerinde temel verimlilik göstergesidir.

CPM, bir reklamın bin kez gösterilmesinin maliyetidir. Marka bilinirliği ve erişim odaklı kampanyalarda yaygın kullanılan fiyatlandırma modelidir.

CRO, mevcut trafikten daha fazla dönüşüm elde etmek için kullanıcı deneyimini, mesajı ve akışı sistematik olarak iyileştirme disiplinidir. Veri analizi, kullanıcı araştırması ve kontrollü deneylerden (A/B testleri) oluşan sürekli bir döngüdür; tek seferlik bir proje değildir.

CTA, kullanıcıyı bir sonraki adıma yönlendiren komut niteliğindeki öğedir: 'Satın Al', 'Ücretsiz Dene', 'Teklif Al' gibi. Reklamın, açılış sayfasının ve e-postanın dönüşüm noktasıdır; metni, konumu ve görsel ağırlığı dönüşüm oranını doğrudan etkiler.

CTR, bir reklamın ya da arama sonucunun kaç gösterimden kaçının tıklandığını yüzde olarak gösterir. Reklam metni, görsel ve hedeflemenin ilgi çekiciliğini ölçer.

Dönüşüm oranı, bir sayfayı veya reklamı gören/tıklayan kullanıcıların yüzde kaçının hedeflenen eylemi (satın alma, kayıt) gerçekleştirdiğini gösterir. Pazarlama ve kullanıcı deneyimi performansının ortak göstergesidir.

E-E-A-T, Google'ın kalite değerlendirme yönergelerinde içerik ve içerik üreticisinin deneyimini, uzmanlığını, otoritesini ve güvenilirliğini tanımlayan çerçevedir. Doğrudan bir sıralama faktörü değil, Google'ın algoritmalarının ödüllendirmeye çalıştığı kalite özelliklerinin tarifidir.

Etkileşim oranı, bir içeriğin aldığı etkileşimlerin (beğeni, yorum, paylaşım, kaydetme, tıklama) erişime, gösterime veya takipçi sayısına oranıdır. İçeriğin kitlede gerçekten karşılık bulup bulmadığını, takipçi sayısından bağımsız ölçer.

Featured snippet, Google'ın bir sorunun yanıtını organik sonuçların üstünde kutu içinde doğrudan göstermesidir: paragraf, liste veya tablo biçiminde olabilir. 'Sıfırıncı pozisyon' olarak da anılır ve yanıt genellikle ilk sayfada sıralanan bir sayfadan çekilir.

First-party data, markanın kendi kanallarından (web sitesi, uygulama, CRM, satış noktası, e-posta listesi) doğrudan ve kullanıcı rızasıyla topladığı veridir. Üçüncü taraf çerezlerin çöküşüyle birlikte hedefleme, ölçüm ve kişiselleştirmenin ana hammaddesi haline geldi.

Frekans, bir kullanıcının belirli bir dönemde aynı reklamı ortalama kaç kez gördüğünü gösterir. Marka bilinirliği için belirli bir tekrar gerekirken, aşırı frekans reklam yorgunluğuna (ad fatigue), CTR düşüşüne ve olumsuz marka algısına yol açar.

GA4, Google'ın olay (event) tabanlı en güncel web ve uygulama analitiği platformudur. Eski Universal Analytics'in yerini aldı; oturum yerine kullanıcı ve olay merkezli bir veri modeli kullanır.

GEO, markanın ve içeriğin AI destekli yanıt motorlarında (ChatGPT, Perplexity, Google AI Overviews, Gemini) görünür olmasını ve doğru atıf almasını hedefleyen optimizasyon disiplinidir. Amaç sıralamada üst sıra değil, üretilen yanıtın içinde kaynak/öneri olarak yer almaktır.

GMV, bir e-ticaret platformunda veya marketplace'te belirli bir dönemde satılan tüm ürün ve hizmetlerin toplam satış değeridir. Özellikle marketplace'lerin büyüklüğünü ve büyüme hızını ifade etmek için kullanılan ana hacim göstergesidir.

GTM, web sitesine kod (etiket/tag) eklemeyi ve yönetmeyi geliştiriciye ihtiyaç duymadan tek arayüzden yapmayı sağlayan etiket yönetim sistemidir.

Impression (gösterim), bir reklamın veya içeriğin kullanıcının ekranında bir kez görüntülenmesidir. Tıklamadan bağımsızdır; aynı kullanıcı aynı reklamı beş kez görürse beş gösterim sayılır. Erişim ve frekansla birlikte görünürlük ölçümünün temelini oluşturur.

Kalite Puanı, Google Ads'in bir anahtar kelime için reklamınızın ve açılış sayfanızın kullanıcıya ne kadar alakalı olduğunu 1-10 arasında puanlayan tanı metriğidir. Beklenen tıklama oranı (CTR), reklam alaka düzeyi ve açılış sayfası deneyimi olmak üzere üç bileşenden oluşur.

Lookalike Audience, mevcut müşterilerinize veya dönüşüm gerçekleştiren kullanıcılarınıza davranışsal olarak benzeyen yeni kullanıcıları platformun bulmasıdır. Kaynak kitle (seed audience) olarak müşteri listesi, site ziyaretçileri veya dönüşüm event'leri kullanılır.

LTV, bir müşterinin ilişkisi boyunca markaya bıraktığı toplam net gelirdir. Ne kadar müşteri edinme maliyetine katlanılabileceğini ve büyümenin sürdürülebilirliğini belirler.

MQL, pazarlama ekibinin davranış ve profil kriterlerine göre 'satın alma potansiyeli var' diye işaretlediği potansiyel müşteridir: doğru sektör/rol profili + anlamlı etkileşim (fiyat sayfası ziyareti, demo içeriği indirme gibi). Satış ekibinin görüşme sonrası doğruladığı aşama ise SQL'dir (Sales Qualified Lead).

NPS, 'Bu ürünü/markayı bir arkadaşınıza tavsiye etme olasılığınız nedir?' sorusuna 0-10 arası verilen yanıtlarla müşteri bağlılığını ölçen metriktir. 9-10 verenler destekleyici (promoter), 7-8 verenler pasif, 0-6 verenler kötüleyici (detractor) sayılır.

Open rate, gönderilen bir e-posta kampanyasında teslim edilen e-postaların yüzde kaçının açıldığını gösteren metriktir. Konu satırının, gönderen adının ve gönderim zamanının etkinliğini ölçmenin ilk göstergesidir.

Pazarlama hunisi, potansiyel müşterinin markayı fark etmesinden satın almaya (ve sonrasında sadakate) uzanan yolculuğun aşamalı modelidir. Klasik ayrım üç katmandır: TOFU (farkındalık), MOFU (değerlendirme), BOFU (karar/satın alma). Her katman farklı içerik, kanal ve metrik gerektirir.

Pazarlama otomasyonu, tekrarlayan pazarlama görevlerinin (e-posta dizileri, lead puanlama, segmentasyon, davranış tetikli mesajlar) kural ve senaryolarla otomatik yürütülmesidir. Amaç, her potansiyel müşteriye doğru mesajı doğru zamanda ölçekli biçimde iletmektir.

Performance Max (PMax), Google Ads'in yapay zeka destekli, tek kampanyada tüm Google envanterini (Arama, Display, YouTube, Gmail, Discover, Haritalar) kapsayan kampanya türüdür. Reklamveren hedef ve varlıkları (asset) sağlar; Google'ın algoritması bütçeyi, teklifleri ve yerleşimleri otomatik optimize eder.

Retargeting, siteyi daha önce ziyaret etmiş ama dönüşüm yapmamış kullanıcılara yeniden reklam göstererek onları geri kazanma yöntemidir. Genellikle çerez veya piksel verisiyle çalışır.

ROAS, reklam yatırımının kaç katı gelir ürettiğini gösteren performans metriğidir. Bir kampanyanın ya da kanalın getirisini en doğrudan ölçen göstergelerden biridir ve bütçe dağıtımı kararlarında temel alınır.

Schema markup, sayfa içeriğinin ne olduğunu (ürün, tarif, SSS, makale, etkinlik vb.) arama motorlarının kesin anlayacağı biçimde etiketleyen yapılandırılmış veri sözlüğüdür (schema.org). Google'ın önerdiği format JSON-LD'dir ve zengin sonuçların (rich results) ön koşuludur.

Sepet terk oranı, sepetine ürün ekleyen kullanıcılardan satın almayı tamamlamayanların oranıdır. E-ticaretin en büyük gelir sızıntı noktasıdır; sektör genelinde ortalama oranlar %65-75 bandında seyreder.

SERP, bir arama sorgusuna karşılık arama motorunun gösterdiği sonuç sayfasıdır. Organik sonuçların yanı sıra reklamları, öne çıkan snippet'leri, AI özetlerini ve zengin sonuçları içerir.

Server-side tracking, ölçüm event'lerinin kullanıcının tarayıcısından doğrudan reklam/analytics platformlarına değil, önce sizin kontrolünüzdeki bir sunucuya (ör. server-side GTM container'ı) gönderilip oradan dağıtılmasıdır. Veri akışının kontrolü ve kalitesi site sahibine geçer.

Smart Bidding, Google Ads'in her açık artırmada teklifi makine öğrenmesiyle gerçek zamanlı belirlediği strateji ailesidir. Hedef CPA (tCPA), Hedef ROAS (tROAS), Dönüşümleri En Üst Düzeye Çıkarma ve Dönüşüm Değerini En Üst Düzeye Çıkarma bu ailenin üyeleridir.

UGC, markanın kendisinin değil kullanıcıların/müşterilerin ürettiği marka ilişkili içeriktir: yorumlar, unboxing videoları, kullanım fotoğrafları, değerlendirmeler. Reklam diline kıyasla daha yüksek güven ve özgünlük algısı taşıdığı için hem organik hem ücretli kanallarda güçlü performans gösterir.

Upsell, müşteriyi aldığı ürünün daha üst (daha kapsamlı/pahalı) versiyonuna yönlendirmek; cross-sell, aldığı ürünü tamamlayan farklı bir ürünü önermektir. İkisi de mevcut müşteriden ek gelir üreterek AOV ve LTV'yi yükseltir — yeni müşteri edinmekten çok daha düşük maliyetle.

UTM parametreleri, bir linke eklenen ve trafiğin hangi kaynak, kanal ve kampanyadan geldiğini analytics aracına bildiren etiketlerdir. Beş standart parametre vardır: utm_source (kaynak), utm_medium (kanal), utm_campaign (kampanya), utm_term (anahtar kelime) ve utm_content (varyant).

Üçüncü taraf çerezler, ziyaret ettiğiniz siteden değil, o sayfaya gömülü başka alan adlarından (reklam ağları, ölçüm servisleri) bırakılan ve kullanıcıyı siteler arasında takip etmeye yarayan çerezlerdir. Davranışsal hedefleme ve view-through ölçümün eski altyapısını oluşturuyorlardı.